Wygenerowano:
24.08.2020
14:50:47

Przejdź do spisu książek
Wygenerowano programem:
Q-Księgozbiór 3000





Metoda czarnej skrzynki: Zaskakująca prawda o błędach i naturze sukcesu

( Syed, Matthew )

Spis cytatów dla wybranej książki

Strona Treść cytatu Słowa kluczowe / uwagi
5 Wyciąganie wniosków z porażek, uczenie się na błędach innych, a czasem i swoich, nie jest popularną formą poprawy jakości systemów. W każdym z nas drzemie niechęć do przyznania się do winy. Szukamy przyczyn porażek wszędzie poza sobą, ale też z ochotą piętnujemy zachowania, które prowadzą do zdarzeń niepożądanych. SDR - sztuka dobrej roboty

trening

ahamkara

sprzężenie zwrotne



20 Przemysł lotniczy stawia czoła wielu zagrożeniom bezpieczeństwa i nieustannie odkrywa nowe wyzwania. Na przykład w marcu 2015 roku katastrofa samolotu linii Germanwings w Alpach Prowansalskich wysunęła na pierwszy plan kwestię zdrowia psychicznego pilotów. Eksperci nie kryją, że liczba wypadków wciąż może wzrosnąć, i to skokowo, z powodu nieprzewidzianych okoliczności. Obiecują przy tym, iż każde niepożądane zdarzenie będzie poddane analizie, by nie powtórzyć raz popełnionych błędów; słowem, zrobią wszystko, co możliwe, by zapewnić bezpieczeństwo lotów. Doświadczenie praktyczne



21 Dane te, choć szokujące, niemal na pewno umniejszają rzeczywistą skalę zjawiska. W 2013 roku autorzy badania opublikowanego w czasopiśmie „Journal of Patient Safety” ocenili liczbę przedwczesnych zgonów powiązanych z błędami medycznymi na 400 tysięcy rocznie. (Wśród przyczyn możliwych do uniknięcia zgonów badanie wymienia między innymi błędne diagnozy, pomyłki przy wydawaniu leków, uszkodzenia ciała podczas zabiegów chirurgicznych, zabiegi przeprowadzone na złej części ciała, niepoprawne transfuzje, upadki, oparzenia, odleżyny oraz powikłania pooperacyjne). Doktor Peter J. Pronovost, światowej sławy klinicysta i profesor Akademii Medycznej Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa, w oświadczeniu wygłoszonym przed Senatem Stanów Zjednoczonych zwrócił uwagę, że z praktycznego punktu widzenia lekarze każdego dnia rozbijają dwa jumbo jety pełne pacjentów. lekarze



25 Każdy z nas dobrze wie, że nie jest łatwo przełknąć niepowodzenie. Najeżamy się nawet w trywialnych sprawach, na przykład kiedy zejdziemy z pola golfowego po nieudanej partyjce z kolegą i ktoś spyta nas o przyczynę słabej formy. Kiedy wytknięty błąd dotyczy sfery, którą uważamy za ważną, na przykład pracy, rodzicielstwa albo szeroko pojętego statusu, uruchamiają się najróżniejsze szkodliwe procesy.

Gdy czujemy, że ktoś podaje w wątpliwość nasz profesjonalizm, odruchowo stawiamy zasieki. Wolimy nie wiedzieć, że jesteśmy w czymś niekompetentni albo nieporadni. Zależy nam, by nie stracić reputacji w oczach kolegów. Dla wysokich rangą lekarzy, którzy spędzili lata na szkoleniu się i wspięli się na szczyt swojej profesji, szczere przyznanie się do błędu ma niemal traumatyczny wymiar.

Nasze społeczeństwo jako całość wykazuje nacechowane hipokryzją nastawienie do porażek. Szukamy wymówek dla własnych słabości, za to innym z miejsca przypisujemy winę. W 2014 roku po katastrofie koreańskiego promu Sewol premier Korei Południowej zdążył oskarżyć kapitana o „niewybaczalne, zbrodnicze postępowanie” na długo przed zakończeniem dochodzenia16. Chciał po prostu spełnić oczekiwania opinii publicznej, która rozpaczliwie domagała się wskazania winnego.

Ludzie charakteryzują się głęboko zakorzenionym instynktem poszukiwania kozłów ofiarnych. Czytając sprawozdanie z zabiegu, który doprowadził do śmierci Elaine Bromiley, łatwo się oburzyć czy wręcz wściec. Dlaczego tak długo zwlekano z tracheotomią? Dlaczego ta pielęgniarka nie odezwała się ponownie? O czym myśleli lekarze? Od strony emocjonalnej współczucie dla ofiary prawie automatycznie oznacza również złość na odpowiedzialnych za jej śmierć.

Zamierzam pokazać, że nastawienie to wpędza nas w błędne koło. To właśnie przez to, że tak ochoczo wytykamy winę innym, robimy wszystko, by zatuszować własne niepowodzenia. Żyjemy w przekonaniu – nadzwyczaj trafnym, dodajmy – że ludzie odwdzięczą się nam pięknym za nadobne, że będą nas wytykać palcami i nie poświęcą ani chwili, by sobie wyobrazić, jak sami by postąpili w podobnej sytuacji, pod równie wielką presją. Ma to oczywisty skutek: uniemożliwia szczerą rozmowę na temat popełnionych błędów i sprawia, że zamiatamy pod dywan informacje, których koniecznie potrzebujemy, by móc się czegoś nauczyć. Co gorsza, kiedy przyjrzymy się zjawisku porażki w ogólniejszym kontekście, ironia jeszcze przybierze na sile. Z badań wynika, że często tak bardzo boimy się niepowodzenia i negatywnej oceny ze strony innych, że specjalnie wyznaczamy sobie niekonkretne cele. Wymyślamy więc wymówki, zanim jeszcze weźmiemy się do pracy.

Okazuje się, że tuszujemy pomyłki nie tylko ze strachu przed innymi, ale i po to, by ochronić się przed sobą. Eksperymenty pokazują, że dysponujemy doskonale wykształconą zdolnością obróbki pamięci – jesteśmy niczym montażyści usuwający uwiecznione na taśmie wpadki. Zamiast uczyć się na błędach, dbamy, by do oficjalnej autobiografii, którą każdy z nas pisze w swojej głowie, trafiło jak najmniej wpadek.

Przyjmowana przez nas z reguły perspektywa wobec porażek, czyli uznawanie ich za coś do cna negatywnego, czego samemu należy się wstydzić, a co u innych wolno krytykować, jest głęboko zakorzeniona w kulturze i psychologii człowieka. Według Sidneya Dekkera, psychologa i specjalisty do spraw systemów z Griffith University w Australii, skłonność do stygmatyzacji błędów towarzyszy nam od co najmniej dwóch i pół tysiąca lat.

ahamkara



28 Jeśli chcemy stać się prawdziwie postępowi, kreatywni i nieustępliwi, musimy nadać porażce bardziej racjonalne znaczenie. SDR - sztuka dobrej roboty



29 W formalnej teorii systemów terminy „system otwarty” i „system zamknięty” mają konkretne znaczenia, odmienne od tych, które będą stosowane w tej książce. Aby więc była jasność, przez system czy też układ zamknięty będę miał na myśli taki, w którym porażka nie prowadzi do rozwoju, ponieważ informacje na temat błędów i słabości są źle interpretowane bądź ignorowane, natomiast systemami otwartymi będę nazywał te, w których postęp zachodzi, ponieważ uczestnicy racjonalnie ustosunkowują się do informacji zwrotnych. sprzężenie zwrotne



37 Instytucje służby zdrowia nie praktykują rutynowego gromadzenia danych potrzebnych do dociekania przyczyn wypadków, przez co tracą możliwość odkrywania szkodliwych schematów i wyciągania z nich jakiejkolwiek nauki. lekarze



47 Aby osoby zaangażowane w wypadek miały jak najmniej powodów do ukrywania prawdy, obowiązuje przepis, że materiały zebrane podczas dochodzenia nie mogą zostać wykorzystane w postępowaniu sądowym. sprzężenie zwrotne

komunikacja

ahamkara



50 Diehl i Grossi zdali sobie sprawę, że we wszystkich tych przypadkach załoga straciła poczucie czasu. Zdolność koncentracji, jak się okazuje, jest ograniczonym zasobem. Kiedy skupiamy się na jednej rzeczy, tracimy z oczu pozostałe. ahamkara



54 To jeden z powodów, dla których systemy zamykają się na nowe informacje: ludzie, którzy nie zadają sobie odpowiednich pytań, często nawet nie wiedzą, że robią coś źle (nawet jeśli mają pewne podejrzenia). ahamkara



55 Kilka tygodni później NASA zwołała konferencję, na której omówiono nowy rodzaj szkolenia: zarządzanie zasobami załogi. Główny nacisk położono na porozumiewanie się. Drugich pilotów oraz pozostałych niższych rangą członków załogi nauczono procedur asertywnej komunikacji. W lotnictwie odbyło się to w oparciu o mnemotechnikę P.A.C.E (Probe – spytaj; Alert – ostrzeż; Challenge – zakwestionuj; Emergency – ratuj, przejmij kontrolę)v. Kapitanowie, którzy przez lata odgrywali w samolocie rolę wielkiego wodza, musieli nauczyć się słuchać, przyjmować instrukcje i rozwiewać niejasności. komunikacja

team building



66 Mało która firma wykazuje odpowiednie nastawienie i podejmuje działania potrzebne, by skutecznie wykrywać i analizować błędy. Fizyka Firmy

sprzężenie zwrotne

SDR - sztuka dobrej roboty

zarządzanie



78 Większość systemów zamkniętych tworzy się w wyniku zaprzeczania porażce bądź udawania, że jest ona czymś innym. sprzężenie zwrotne

zarządzanie



79 Porażka jest więc integralną składową logiki i ducha postępu. !! - super cytat

nauczyciele

SDR - sztuka dobrej roboty

trening

sprzężenie zwrotne



82 Różnica w wartości doświadczenia wynika więc stąd, że kiedy – dajmy na to – szachista wykona słaby ruch, przeciwnik zaraz to wykorzysta. Gdy pielęgniarka postawi nietrafną diagnozę, szybko uświadamia ją w błędzie pogarszający się stan pacjenta (a później wynik badań). Przedstawicielom niektórych dyscyplin intuicja nie może źle podpowiadać, bo spotykają ich natychmiastowe konsekwencje. Warunki zmuszają ich więc do ciągłego rozwoju i akceptowania nowych sposobów patrzenia na świat. Realizują w ten sposób podstawowe założenia tak zwanej świadomej praktyki. Doświadczenie praktyczne

sprzężenie zwrotne

trening

SDR - sztuka dobrej roboty

konfrontacja zastosowania



84 Jeśli zależy nam, by młodzi specjaliści podejmowali lepsze decyzje, musimy skończyć ze zwyczajem skupiania się na motywacji, zaangażowaniu i tym podobnych kwestiach. W wielu przypadkach jedynym sposobem, by urzeczywistnić rozwój, jest „włączenie światła”. Osoba, do której nie docierają sygnały o błędach, może spędzić całe lata, szkoląc się albo pracując w zawodzie, i pozostać na tym samym poziomie, na którym zaczynała. zarządzanie

SDR - sztuka dobrej roboty

Fizyka Firmy

trening

sprzężenie zwrotne



87 Cathie Furman, która przepracowała czternaście lat na stanowisku wicedyrektora do spraw jakości i bezpieczeństwa szpitala Virginia Mason, skomentowała to [uczenie się na popełnianych błędach - przyp. JF] tak: „W służbie zdrowia na całym świecie zawsze panowała kultura oskarżeń i hierarchii. [Z doświadczenia] wiemy, że bardzo trudno stawić jej czoła” lekarze

sprzężenie zwrotne

SDR - sztuka dobrej roboty

Fizyka Firmy



90 Przykład szpitala Virginia Mason ujawnia niezwykle ważną kwestię, a mianowicie że uczenie się na błędach wymaga spełnienia dwóch warunków. Pierwszym jest wdrożenie odpowiedniego systemu. Błędy są swego rodzaju rozdźwiękiem pomiędzy naszymi oczekiwaniami a rzeczywistością. Ponieważ wiodącym organizacjom mocno zależy na tym, by jak najbardziej zmniejszyć tę rozbieżność, większość z nich już teraz stosuje rozwiązania pozwalające wykorzystać pedagogiczną wartość niepowodzeń. Systemy te często ewoluują – rzesze specjalistów testują dziś różne metody, które być może zdeklasują System Produkcyjny Toyoty – ale wszystkie one mają jedną cechę wspólną: bazują na mechanizmach ułatwiających uczenie się i autokorektę. Mimo to nawet najbardziej przyszłościowy i najmisterniej skonstruowany system nie sprawdzi się, jeśli wykształcona siła robocza, która w nim operuje, będzie zatajać kluczowe informacje. W szpitalu Virginia Mason personel na początku tak bardzo obawiał się zarzutów i uszczerbku na reputacji, że wolał ukrywać posiadaną wiedzę o zagrożeniach dla zdrowia pacjentów. W takich warunkach struktura stworzona z myślą o uczeniu się na błędach nie ma prawa działać. System Kaplana ostatecznie przyniósł wspaniałe rezultaty, ale wymagało to zmiany nastawienia całej kadry. SDR - sztuka dobrej roboty

trening

ahamkara

Doświadczenie praktyczne



91 Najlepszych naukowców charakteryzują nieugięty duch i intelektualna odwaga, pozwalające im stawiać czoła porażkom i uczciwie prezentować dane, nawet kiedy te przeczą hołubionym poglądom. naukowcy



331 Żeby odnieść sukces, potrzebne są innowacyjność i dyscyplina, wyobraźnia pozwalająca dostrzec szerszy obraz i koncentracja, by móc zauważać drobiazgi. Najważniejszym wyzwaniem, dla wielu zbyt trudnym, jest połączyć kreatywną pasję z nieugiętą dyscypliną w sposób, który nie będzie tłamsił twórczego talentu, tylko go wzmocni – pisze Collins. – Zespalając perfekcję w działaniu z innowacyjnością, zwielokrotniasz wartość swojej kreatywności. innowacja

SDR - sztuka dobrej roboty

Fizyka Firmy



337 Dyson jest wielkim orędownikiem wyposażania dzieci w narzędzia potrzebne nie tylko do udzielania odpowiedzi, lecz również do zadawania pytań. „Problem ze środowiskiem edukacji jest taki, że trzeba być dobrym w zapamiętywaniu różnych rzeczy, takich jak wzory chemiczne i teorie, bo wymaga się od uczniów ich bezmyślnego powtarzania. Natomiast nie pozwala się dzieciom uczyć na drodze eksperymentów i zdobywania doświadczeń. To wielka szkoda, bo potrzebujemy jednego i drugiego”. edukacja

wychowanie



337 Okazuje się, że błędy i porażki są niezbędne, by pobudzić wyobraźnię i doprowadzić nasz umysł do stanu, w którym będą rodzić się najbardziej odkrywcze pomysły.

Wiążą się z tym ważne skutki nie tylko dla wynalazczości, ale także dla systemu nauczania. Obecna edukacja polega na dostarczaniu młodym ludziom zasobu wiedzy. Następnie nagradza się ich za jej prawidłowe stosowanie i karze za błędy.

Tymczasem jest to tylko jeden z aspektów naszego procesu uczenia się. W rzeczywistości przyswajamy wiedzę również wówczas, gdy się mylimy. Dopiero kiedy poniesiemy porażkę, uczymy się nowych rzeczy, przesuwamy granice i stajemy się bardziej twórczy. Nikomu nie przyjdą na myśl genialne spostrzeżenia, jeśli będzie tylko bezmyślnie powtarzał informacje, nawet najbardziej zaawansowane.

edukacja

SDR - sztuka dobrej roboty



339 I w ten właśnie sposób zawsze dokonuje się postęp. Jest wynikiem wzajemnego oddziaływania na siebie praktyki i teorii, zmian idących z góry w dół i z dołu do góry, kreatywności i dyscypliny, małego i szerszego obrazu. Kluczową sprawą – niestety, ze szkodą dla innowacyjności często pomijaną w naszej kulturze – jest to, że we wszystkich tych sytuacjach porażka okazuje się błogosławieństwem, nie przekleństwem. Stanowi bodziec wspaniale pobudzający kreatywność i mechanizm selekcji napędzający ewolucję. edukacja

SDR - sztuka dobrej roboty



352 Członkowie załogi zaczynają panikować. Ich percepcja się zawęża. Fizyka Człowieka



355 Bezmyślne oskarżenia często prowadzą do tego, że wszystkie strony zaczynają się nawzajem obwiniać. Są to sytuacje znane każdemu, kto ma styczność z biznesem, polityką bądź wojskiem. Czasami chodzi o to, by wymigać się od odpowiedzialności. Częściej jednak wszystkie te oskarżenia są szczere i wynikają z autentycznego przeświadczenia o winie jednego z pozostałych uczestników.

Dopiero kiedy pozna się sprawę ze wszystkich stron i zrozumie, jak pogodzić sprzeczne perspektywy, można próbować reformować system. Jest to jednak coś zupełnie nieosiągalnego dla osób, które w pierwszej kolejności szukają winnego. Nie sposób wprowadzić zmian na lepsze, kiedy brakuje zrozumienia, co poszło źle.

konflikt

SDR - sztuka dobrej roboty



360 „Rozliczanie ludzi z błędów i [niesprawiedliwe] obwinianie to dwie zupełnie różne rzeczy – tłumaczy Sidney Dekker, jeden z najbardziej cenionych badaczy złożonych systemów. – Obwinianie w rzeczywistości sprawia, że ludzie stają się mniej odpowiedzialni. Rzadziej opowiadają o problemach i przestaje im zależeć na możliwości wypowiedzenia się, na udziale w procesie poprawy”.

[...]

Najważniejsze, co należy zapamiętać, to to, że dyscyplinowanie osób rzeczywiście winnych nie zniechęca do szczerości. Dzieje się tak dlatego, że kiedy zwierzchnik poświęca czas, by zbadać, co zdarzyło się naprawdę, i powstrzymuje odruch obwiniania pierwszej podejrzanej osoby, pracownicy zyskują poczucie bezpieczeństwa. Wiedzą, że nie zostaną ukarani za błędy, których dopuścili się niechcący. Niekiedy nazywamy to „kulturą sprawiedliwości”.

SDR - sztuka dobrej roboty



362 Zarząd przekazał podwładnym, i to z elokwencją, której nigdy by nie osiągnął na papierze, żeby działali z myślą o sobie, dbali o plecy i tuszowali informacje o krytycznym znaczeniu dla przyszłego powodzenia. Magis

SDR - sztuka dobrej roboty



Antymagissdr
367 Mózg rzuca się na najprostsze, najbardziej intuicyjne wyjaśnienie: „Ten facet to wariat! Niedługo kogoś zabije!”. W psychologii zjawisko to nosi niezbyt elegancką nazwę podstawowego błędu atrybucji. myślenie redukcjonistyczne

Matrix



368 Kondensujemy skomplikowane zdarzenie do postaci prostego, intuicyjnego wyjaśnienia: „To wszystko przez niego!”. myślenie redukcjonistyczne



369 Sześć faz każdego projektu:
  1. Entuzjazm
  2. Rozczarowanie
  3. Panika
  4. Poszukiwanie winnych
  5. Karanie niewinnych
  6. Nagradzanie osób niezwiązanych z projektem
Fizyka Firmy



370 Procesy ewolucyjne nie mogą zachodzić bez dopływu informacji na temat tego, co się sprawdza, a co nie. ewolucja biologiczna

kryterium selekcji



371 Powodem, dla którego gazetom opłaca się drukować artykuły przypisujące z miejsca winę konkretnym osobom, jest ogromne zainteresowanie takimi materiałami. Nie chcemy czytać skomplikowanych historii. Mamy naturalną skłonność, by sięgać po banały. Artykuły prasowe są więc w praktyce masowo drukowanymi produktami ubocznymi naszych błędów narracji.

W bardziej postępowej kulturze rynek ten straciłby prawo bytu. Prostackie historie spotykałyby się z niedowierzaniem, więc redakcje prasowe miałyby motywację, by zgłębić temat, zanim zaczną rzucać oskarżenia. Być może brzmi to nazbyt optymistycznie, ale przynajmniej wytycza kierunek, w którym warto podążać.

media

kultura

sprzężenie zwrotne



391 dochodzimy do wniosku, że być może rzeczywiście został poddany ciężkiej próbie i poradził sobie najlepiej, jak umiał. Z pewnością trochę brakowało mu do ideału, ale też żadnej z rzeczy, które zrobił, chyba nie można uznać za przestępstwo.

Rozmawiałem na temat tego incydentu z dziesiątkami pilotów, inspektorów i pracowników organizacji lotniczych, i choć jedni mają lepszą, a inni gorszą opinię o postępowaniu Stewarta, panuje ogólna zgoda, że zrzucenie na niego winy było błędem. British Airways nie powinno było go degradować, a Urząd Lotnictwa Cywilnego – stawiać przed sądem. Dlaczego? Moi rozmówcy martwili się, że jeśli piloci zaczną się obawiać niesprawiedliwego traktowania, przestaną zgłaszać swoje błędy i potencjalnie wypadkowe sytuacje, przez co ustanie dopływ cennej wiedzy, której lotnictwo zawdzięcza obecny, niespotykany poziom bezpieczeństwa. Dlatego właśnie nie wolno obarczać ludzi winą tylko z tego powodu, że jest to wygodne biznesowo lub politycznie. Oceną działań powinni zajmować się specjaliści rozumiejący codzienne warunki i złożoność pracy wykonywanej przez fachowców.

Sędziowie przysięgli bardzo się starali zrozumieć znaczenie faktów w tej sprawie, ale siedząc w dusznej sali sądowej, trudno racjonalnie ocenić trafność decyzji podejmowanych w ułamkach sekundy w kokpicie dwustutonowego jumbo jeta lecącego z prędkością 300 kilometrów na godzinę przez gęstą mgłę.

prawnicy



391 W skróconej wersji zdarzeń Stewart sprawiał wrażenie winnego. Nie da się zaprzeczyć, że zszedł poniżej określonego procedurą minimum wysokości. Kiedy jednak wgłębimy się trochę w kontekst, wychodzi na jaw inna perspektywa. Dostrzegamy, że w tle wydarzeń kryją się rozmaite subtelne czynniki. Nabieramy pewnej świadomości presji, z jaką zmagał się Stewart, walcząc z serią nieprzewidzianych okoliczności. Całkiem szybko dochodzimy do wniosku, że być może rzeczywiście został poddany ciężkiej próbie i poradził sobie najlepiej, jak umiał. Z pewnością trochę brakowało mu do ideału, ale też żadnej z rzeczy, które zrobił, chyba nie można uznać za przestępstwo. myślenie redukcjonistyczne

myślenie absolutne



395 Medycyna obronna polega na zamawianiu przez lekarzy szeregu niepotrzebnych testów, których wykonanie zabezpiecza im plecy, ale znacznie podnosi koszt opieki. lekarze



398 Zdumiewało mnie jego [piłkarz David Beckham - przyp. JK] zaangażowanie. Zaczynał, kiedy wracał ze szkoły, a kończył dopiero po powrocie taty z pracy. Potem razem szli ćwiczyć do parku. Był niesamowitym dzieckiem, jeśli chodzi o zapał do ciężkiej pracy”. trening

SDR - sztuka dobrej roboty



400 Zadziwiające, jak często ludzie sukcesu patrzą na porażki w sposób sprzeczny z intuicją. Jak wszyscy dążą do tego, by im się powiodło, ale doskonale zdają sobie sprawę, że porażki są nieuchronną częścią całego procesu. I skwapliwie je wykorzystują, zamiast się przed nimi wzbraniać. SDR - sztuka dobrej roboty

Fizyka Firmy

przedsiębiorcy



404 Eksperyment Mosera jest fascynujący – stanowi bowiem swego rodzaju metaforę wielu spostrzeżeń zawartych w tej książce. Kiedy zajmujemy się swoimi błędami, doskonalimy się. Dzieje się tak zarówno na poziomie systemów, jak widzieliśmy przy porównaniu opieki zdrowotnej i lotnictwa (lub nauki i pseudonauki), jak i na poziomie indywidualnym, z czym mieliśmy do czynienia w przypadku zachowania prokuratorów, kiedy dzięki badaniu DNA można było uniewinnić skazanych. W pewnym sensie jest to również prawda na poziomie mózgu. Fizyka Życia

hiperkompensacja

trening

SDR - sztuka dobrej roboty



413 Jednym z problemów naszej kultury jest przedstawianie sukcesu jako czegoś, co przychodzi szybko. Niezliczone programy telewizyjne typu reality show wpajają nam przekonanie, że odniesienie sukcesu zajmuje tylko odrobinę czasu potrzebną, by zrobić wrażenie na kapryśnym jurorze lub publiczności. W jeden wieczór można się stać gwiazdą lub zdobyć cenną nagrodę. To również jeden z powodów tak ogromnej popularności tych programów.

Tyle że w realnym świecie błyskawiczne sukcesy są rzadkie.

media

edukacja

kultura

Fizyka Życia



414 Niestety, skoro młodym ludziom wmawia się, że kiedy ma się prawdziwy talent, sukces przychodzi z dnia na dzień, nie mogą pojąć, po co mieliby wytrwale się starać. Jeśli zdecydują się na przykład uczyć się gry na skrzypcach i w krótkim czasie nie osiągną wirtuozerii, zakładają, że brakuje im w tej dziedzinie talentu, i rezygnują. Zatem błędne mniemanie o natychmiastowości sukcesu niszczy odporność psychiczną. trening

Fizyka Człowieka

edukacja



416 I o to właśnie chodzi. Kultura nastawiona na rozwój nie ma nic wspólnego z naiwnie optymistycznym podejściem do życia i wmawianiem ludziom, że wszyscy jesteśmy zwycięzcami. Nie jest też metaforą egalitarnej wrażliwości. Jest to nowoczesne podejście do psychologii organizacji, oparte na najbardziej podstawowej zasadzie naukowej: robimy największe postępy, gdy pozwalamy sobie na poniesienie porażki i wyciągamy z niej naukę. trening

edukacja

Fizyka Firmy



417 Na każdym poziomie – umysłu, jednostki, organizacji i systemu – porażka jest sposobem, czasami jedynym, na zdobycie wiedzy, poczynienie postępów i rozwinięcie umiejętności kreatywnego myślenia. Zdrowe nastawienie do porażek jest charakterystyczną cechą nauki, gdzie błędy wskazują, w jaki sposób należy przeformułować teorię; sportu, w którym trening można zdefiniować jako ponoszenie wielkiej liczby starannie dobranych niepowodzeń; a także lotnictwa, w którym każdy wypadek przyczynia się do zwiększenia ogólnego poziomu bezpieczeństwa. trening

SDR - sztuka dobrej roboty



419 Strach przed porażką nie jest wrodzony ani instynktowny, tylko w nas narasta, rozwija się w miarę starzenia. Małe dzieci w ogóle nie boją się porażki. Próbują nowych rzeczy i świetnie się przy tym bawią. Szybko się uczą. CŻC - cykl życiowy człowieka



421 Ci, którzy potrafili dotrzegać pozytywne strony porażek, zachowali się zupełnie inaczej. Poradzili sobie z sytuacją znacznie lepiej niż kiedyś. Wielu w odpowiedzi na niepowodzenie na końcowym egzaminie zaczęło osiągać jeszcze lepsze wyniki na co dzień, a po powrocie do szkoły prosiło nauczycieli o trudniejsze zadania. Zamiast unikać sytuacji, w których mogli ponieść porażkę, zaczęli je doceniać.

W rezultatach tego eksperymentu zawiera się aluzja do jednego z największych paradoksów dotyczących szkoły i życia. Mianowicie często jest tak, że osoby, które odnoszą największe sukcesy, załamują się najszybciej. Ktoś, kto cały czas zbiera nagrody i wylewne pochwały za bezbłędne występy, nie ma okazji, by nauczyć się stawiać czoła zupełnie normalnym niepowodzeniom. Badania wskazują, że szczególnie szkodzi to dziewczętom. Uczennice odbierane przez nauczycieli jako bardzo zdolne, które zbierają doskonałe oceny przez całą szkołę podstawową, zwykle najbardziej cierpią po pierwszych porażkach.

edukacja

Fizyka Człowieka



440 Rozum ludzki, skoro raz przyjął pewien pogląd (czy to dlatego, że jest on tradycyjnie uznawany, czy też dlatego, że nam jest przyjemny), wszystko inne ściąga na jego poparcie i potwierdzenie. I choć większa jest może siła i liczba wypadków, które przemawiają przeciwko temu poglądowi, mimo to jednak nie zwraca na nie uwagi i albo lekceważy je, albo wprowadzając pewne drobne rozróżnienie, usuwa je i odrzuca – kierując się uprzedzeniem grożącym poważnymi i zgubnymi następstwami, ażeby tylko powaga owych poprzednich koncepcji pozostała niezachwiana. Klątwa wiedzy



443 Tę samą stagnację, o której pisał Bacon w odniesieniu do siedemnastowiecznej nauki, widzimy dziś w naukach społecznych. Nauki przyrodnicze (należą do nich fizyka, chemia i tym podobne) dotyczą obiektów materialnych, takich jak kule bilardowe, atomy i planety, natomiast nauki społeczne zajmują się ludźmi (w tym polityką, wymiarem sprawiedliwości, biznesem i służbą zdrowia). Tej drugiej grupie potrzeba baconowskiej rewolucji.

Bacon krytykował średniowieczną naukę za to, że bazowała na wiedzy pochodzącej od autorytetów. W kręgach nauk społecznych mamy dziś do czynienia z identycznym problemem i silną dogmatyzacją. Łatwo to zaobserwować, kiedy politycy zaczynają opowiadać o swoich ulubionych pomysłach i ideologiach, na przykład o rzekomo dyscyplinującym wpływie mundurków szkolnych albo o zaletach straszenia więzieniem młodzieży, która podpadła wymiarowi sprawiedliwości. Nie widzą potrzeby prowadzenia badań i zbierania danych, ponieważ ich stanowisko wynika z przekonań albo doznanego olśnienia.

Ten nawyk zakładania, że rozumie się dane zjawisko, utrzymuje się w naukach społecznych za sprawą powszechnych błędów narracji, które sprawiają, że świat wydaje się nam mniej złożony, niż jest w rzeczywistości. Przyjemne, wygodne, intuicyjne wyjaśnienia (przypomnijmy sobie program Scared Straight!) dają nam złudne wrażenie wiedzy.

autorytet

humaniści

!



445 Nasze rozumowanie w kwestiach społecznych przeczy logice. Uważamy argumenty za bardziej przekonujące, kiedy nie powołują się na twarde dowody. Podziwiamy siłę przekonań, czyli zwykle po prostu intuicję.

Chris Grayling, kiedy zajmował stanowisko Lorda Kanclerza i ministra sprawiedliwości Wielkiej Brytanii, stwierdził: „Poprzedni rząd miał obsesję na punkcie programów pilotażowych. Czasami trzeba po prostu zaufać, że ma się rację”. Taka pogarda dla wiedzy przywodzi na myśl czasy, kiedy człowiek jeszcze nie uprawiał nauki.

W rozdziale siódmym podkreśliliśmy, że autorzy wielu przełomowych pomysłów ostatnich dwóch stuleci w większości należeli do zwolenników wolnego rynku i otwartego społeczeństwa, ponieważ opierają się one ludzkiej skłonności do narzucania innym niesprawdzonych rozwiązań.

Gospodarka wolnorynkowa kwitnie w dużej mierze dzięki absorpcji tysięcy użytecznych porażek. Gospodarkom planowym brakuje tej zdolności i dlatego są nieskuteczne.

Rynki, podobnie jak każdy system ewolucyjny, zapewniają antidotum na ignorancję. Posiadają pewne wady i często nie mogą się obyć bez rządowej interwencji, jednak generalnie się sprawdzają, co zawdzięczają przede wszystkim swej adaptacyjnej naturze. Każda firma próbuje własnego podejścia. Niektórym się udaje, innym nie, ale informacje o wszystkich próbach trafiają do wspólnej puli wiedzy. Dysonansowi poznawczemu na dłuższą metę zapobiega niepodważalny test skuteczności, którym jest możliwość bankructwa. Właściciel firmy, któremu skończą się pieniądze, po prostu nie może udawać, że obrał właściwą strategię.

wolny rynek

politycy

naukowcy

dziennikarze

!! - super cytat

Fizyka Firmy

Systemowość

Twórcza destrukcja



451 Dopóki będziemy się chwalić wyłącznie za poprawność, perfekcyjność i bezbłędność, dopóty będziemy podtrzymywać przeświadczenie, że można osiągnąć sukces, nie ponosząc porażek, że można nauczyć się wspinać, ani razu nie odpadając od ściany. W świecie charakteryzującym się złożonością, świecie, którego piękno wyraża się poprzez kunsztowność i głębię zagadnień, jest to zupełnym nieporozumieniem. Musimy stawić czoła temu mylnemu nastawieniu zarówno w życiu prywatnym, jak i w naszych organizacjach. edukacja

Fizyka Firmy



451 Musimy wpoić naszym dzieciom, że porażki są częścią życia i rozwoju osobistego, a ciągłe ich unikanie prowadzi do stagnacji. edukacja



452
Pomyślmy więc nad odpowiedziami na następujące pytania:

  • Czy zdarza ci się źle ocenić sytuację?
  • Czy masz dostęp do informacji, które pozwalają ci określić, co robisz źle?
  • Czy musisz konfrontować swoje decyzje z obiektywnymi danymi?

Jeśli na którekolwiek z nich odpowiedziałeś przecząco, to prawie na pewno się nie uczysz.

edukacja

SDR - sztuka dobrej roboty

Syndrom Krytyki

!! - super cytat



452 Nie sposób wyświadczyć nam większej przysługi, niż wskazując niedociągnięcia w naszym rozumowaniu lub poczynaniach. Im większy błąd, tym większy postęp staje się możliwy dzięki jego ujawnieniu. Człowiek, który akceptuje krytykę i działa w odpowiedzi na nią, będzie ją cenił niemalże wyżej niż przyjaźń. Z kolei człowiek, który zasłania się przed nią ze strachu o pozycję, niejako upiera się nie rozwijać. Gdyby w naszym społeczeństwie nastąpiło dowolnego rodzaju szeroko zakrojone przejście w kierunku popperowskiego nastawienia do krytyki, dokonałaby się rewolucja w relacjach społecznych i międzyludzkich, a już w szczególności w praktykach stosowanych przez organizacje. Syndrom Krytyki

edukacja



463 Nauka nie jest wolna od społecznych i instytucjonalnych barier utrudniających postęp, którym należy poświęcać należytą uwagę. Obecnie najbardziej problematyczne zjawiska to:

  1. tendencyjność publikacyjna (wydawanie głównie prac opisujących wyniki pozytywne),
  2. słabość systemu peer review (oceny prac przez innych naukowców)
  3. oraz rosnąca liczba badań, których nie udaje się powtórzyć.

Dobre omówienie tych kwestii można znaleźć pod adresem www.economist.com/news/briefing/21588057-scientists-think-self-correcting-alarming-degree-if-not-trouble [dostęp: 29 stycznia 2017].

naukowcy

nauka